Uniwersytet Ślaski w Katowicach - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Fizjologia zwierząt

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 01-133D Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Fizjologia zwierząt
Jednostka: Wydział Biologii i Ochrony Środowiska
Grupy: Przedmioty obowiązkowe - 5 sem. biologii, specjalność ogólna i eksperymentalna /stacj. I stopnia/
Przedmioty obowiązkowe - 5 sem.biologii, specjalność biologia w ochronie środowiska /stacj. I st./
Punkty ECTS i inne: (brak)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Poziom przedmiotu:

średnio zaawansowany

Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowy

Wymagania wstępne:

Wiedza i umiejętności z zakresu nauk ścisłych, biochemii, wiedzy o komórkach i tkankach, znajomości świata zwierząt oraz o środowisku bytowania organizmu

Skrócony opis:

Celem modułu jest uzyskanie przez studenta (1) wiedzy o funkcjach organizmu zwierzęcia w zakresie poznania układów i mechanizmów zabezpieczających procesy życiowe, mechanizmów regulacji procesów fizjologicznych oraz relacji czynnościowych między środowiskiem i zwierzęciem w aspekcie porównawczym i szerszym uwzględnieniem fizjologii człowieka (2) uzyskanie praktycznych umiejętności wykonywania doświadczeń i analiz wybranych parametrów charakteryzujących funkcje różnych zwierząt ich właściwe opracowanie i interpretację wyników weryfikowaną na podstawie dostępnych materiałów źródłowych.

Wykłady obejmują aspekty związane z zjawiskami integrującymi funkcje organizmu z wykorzystaniem różnych mechanizmów regulacji fizjologicznych. Student poznaje zjawiska wiążące się z zachowaniem homeostazy i mechanizmach naprawczych.

Ćwiczenia laboratoryjne uczą przeprowadzania doświadczeń, pomiarów wybranych parametrów fizjologicznych, obserwacji, właściwego opracowywania zgromadzonych danych.

Pełny opis:

Wykłady obejmują zagadnienia związane z:

1. Utrzymywaniem homeostazy przez zwierzęta z różnych środowisk bytowania. Analizowane będą mechanizmy warunkujące utrzymywanie i integrację funkcji w pewnych przedziałach; sprzężenia zwrotne; procesy kontroli i regulacji z szczególnym uwzględnieniem udziału układu nerwowego i dokrewnego; procesy adaptacji do różnych środowisk bytowania.

2. Struktura i funkcje jako wynik procesów doboru naturalnego i niezbędność adaptacji do różnych środowisk.

3. Eksploatacja środowisk: pokarm; energia; czynniki limitujące w środowiskach skrajnych; termoregulacja, ruch, rozród

Ćwiczenia laborstoryjne uczą studentów dokonywania obserwacji i pomiarów fizjologicznych oraz wykonywania niezbędnych obliczeń i sporządzania protokołów. Ważnym elementem ćwiczeń jest korzystanie z wirtualnych laboratoriów, filmów i animacji, pozwalających przybliżyć zagadnienia niedostępne bezpośredniej obserwacji.

1. Wprowadzenie do zajęć; Fizjologia pobudliwości

Prawne uwarunkowania wykonywania doświadczeń i testów na zwierzętach; Konwersatorium z fizjologii pobudliwości nerwów i mięśni i dokumentacja filmowa; Obliczanie wartości potencjałów błonowych (program komputerowy).

Modelowanie czynności neuronu - wpływ toksyn, potencjały Ca2+, wpływ nadmiaru jonów K+.

Analiza bodźca progowego - test gorącej szklanki

2. Fizjologia układu nerwowego – cz. 1: Główne kategorie czynnościowe, ich podłoże strukturalne oraz znaczenie przystosowawcze,

Konwersatorium: UN zwierząt – tendencje ewolucyjne; UN człowieka – główne podziały, budowa; główne kategorie czynnościowe i ich podłoże strukturalne: odruchy, sen i czuwanie; homeostaza.

Anatomia i fizjologia układu nerwowego - przegląd przeźroczy, modeli i preparatów mikroskopowych.

Badanie odruchów u człowieka.

Pomiar czasu reakcji prostej i reakcji z wyborem L-P metodą Boringa.

Pomiar czasu reakcji prostej na bodziec wzrokowy metodą Pierona.

3. Fizjologia układu nerwowego – cz. 2: Wyższe czynności nerwowe i ich podłoże.

Konwersatorium: percepcja, emocje, uczenie się i pamięć, problem świadomości.

Badanie percepcji (tachistoskopia, stereognozja, dermoleksja)

Testy pamięci operacyjnej (np. test Jacobsa, „Memory blocks”, „karty” itp.); Tapping test; Test uwagi Burdona; EEG

4. Fizjologia zmysłów.

Konwersatorium z fizjologii zmysłów. Badanie czucia proprioceptywnego; test Fukudy; Badanie słuchu: Audiometria (prezentacja). Różnicowanie przestrzenne bodźców dźwiękowych. Badanie wzroku: Doświadczenie Marriota; badanie ostrości wzroku i widzenia przestrzennego; badanie widzenia barwnego (tablice Ishihary). Badanie współzależności między zmysłem smaku i węchu. Estezjometria.

5. Fizjologia płynów ustrojowych.

Test podsumowujący z ćwiczeń 1 - 4

Konwersatorium z fizjologii krwi, limfy i hemolimfy.

Porównanie morfologii krwinek różnych kręgowców.

Rozpoznawanie rodzajów krwinek w preparacie barwionym - leukogram Schillinga; Oznaczanie grup krwi układu AB0 u człowieka (symulacja interaktywna).

6. Fizjologia układu krążenia.

Konwersatorium z fizjologii krążenia. Układ krążenia u bezkręgowców - dżdżownica, karaczan – obserwacje, preparatyka.

Badanie czynności serca u człowieka: osłuchiwanie tonów serca; analiza zapisu EKG. ; pomiar tętna i ciśnienia krwi u człowieka. Obserwacja zmian w układzie krążenia po wysiłku i po zmianie położenia ciała. Wyznaczanie parametrów krążeniowych ze wzorów allometrycznych. Odruch włókienkowy u człowieka; Lokalna reakcja naczyniowa na anemizację tkanek.

7. Fizjologia oddychania.

Konwersatorium z fizjologii oddychania; Mechanika oddychania - model Dondersa. Oznaczanie pojemności płuc i jej składowych (spirometria i wzory allometryczne). Pomiar wentylacji minutowej w spoczynku i po wysiłku. Pomiar natężonej objętości wydechowej (próba Tiffeneau); Próby krążeniowo-oddechowe: - badanie wpływu hiperwentylacji na czas dowolnego bezdechu, pomiar siły mięśni oddechowych za pomocą manometru, - pomiar czasu bezdechu pod ciśnieniem.

8. Fizjologia układu pokarmowego.

Konwersatorium z fizjologii trawienia, Trawienie u bezkręgowców na przykładzie świerszcza lub karaczana. Wpływ pH i temperatury na aktywność amylazy ślinowej.

Wykrywanie etapów rozkładu skrobi przez amylazę ślinową.

Wykazanie obecności mucyny w ślinie.Określenie wpływu pH i temperatury na proteolityczną aktywność pepsyny.

Badanie aktywności podpuszczki. Emulgujące działanie żółci.

Film nt. funkcji przewodu pokarmowego i wątroby

Wykrywanie rodanków w ślinie palaczy [opcjonalnie].

9. Fizjologia przemiany materii. Termoregulacja.

Konwersatorium z fizjologii przemiany materii i termoregulacji.

Wyznaczenie tempa metabolizmu u bezkręgowców metodą respirometryczną. Pomiar tempa przemian energetycznych u człowieka, Wyznaczanie wartości energetycznej pokarmu przy użyciu bomby kalorymetrycznej. Wpływ różnych temperatur środowiska na temperaturę ciała zwierząt zmiennocieplnych. Obserwacja naczyniowych reakcji skórnych na zmiany temperatury.

10. Test podsumowujący z ćwiczeń 5 - 9.

Fizjologia wydalania.

Test podsumowujący; Konwersatorium z fizjologii wydalania i osmoregulacji. Rozkład mocznika. Wykrywanie obecności kwasu moczowego w odchodach ptaków i owadów [opcjonalnie]. Analiza fizyczna i biochemiczna moczu ludzkiego. Obliczanie klirensu nerkowego wybranych substancji.

11. Fizjologia motoryczności i wysiłku fizycznego.

Konwersatorium z motoryczności i fizjologii wysiłku fizycznego. Pomiar wybranych cech motorycznych w oparciu o Indeks Sprawności Fizycznej.

Zasady oceny rozwoju motorycznego na przykładzie testu Oziereckiego.

Wyznaczanie maksymalnego poboru tlenu na podstawie częstości tętna - test Astranda. Wskaźnik PWC

Restytucja tętna po wysiłku fizycznym.

12. Fizjologia układu hormonalnego i fizjologia rozrodu.

Konwersatorium z fizjologii układu hormonalnego oraz fizjologii rozrodu.

Filmy tematyczne.

13. Test podsumowujący z ćwiczeń 10 - 13.

Sesja referatowa

14. Odrabianie zaległości i zaliczenie ćwiczeń.

Literatura:

K. Schmidt-Nielsen, 2008. Fizjologia zwierząt – Adaptacja do środowiska PWN, Warszawa.

D. McLaughlin, J. Stamford, D. White. 2009. Fizjologia człowieka. Krótkie wykłady. PWN, Warszawa.

W. Traczyk. 2006. Fizjologia człowieka w zarysie. WL PZWL, Warszawa

W.Z. Traczyk, A. Trzebski. 2004. Fizjologia człowieka z elementami fizjologii klinicznej. PZWL, Warszawa

I. Kay. 2001. Wprowadzenie do fizjologii zwierząt. PWN, Warszawa.

T. Krzymowski J. Przała. 2005. Fizjologia zwierząt. PWRiL, Warszawa

Efekty uczenia się:

ĆWICZENIA LABORATORYJNE uczą studentów dokonywania obserwacji i pomiarów fizjologicznych oraz wykonywania niezbędnych obliczeń i sporządzania protokołów. Ważnym elementem ćwiczeń jest korzystanie z wirtualnych laboratoriów, filmów i animacji, pozwalających przybliżyć zagadnienia niedostępne bezpośredniej obserwacji

Student;

Objaśnia podstawowe zasady rządzące czynnościami zwierząt i zna mechanizmy służące utrzymaniu procesów życiowych oraz regulacje fizjologiczne zabezpieczające integrację organizmu

Opisuje interakcje między organizmem i jego środowiskiem i wskazuje odpowiednie mechanizmy dotyczące wymiany składników budujących ciało zwierzęcia, mechanizmów obronnych przed stresorami i właściwego zabezpieczenia funkcji rozrodczych zależnych od środowiska

Wykorzystuje posiadaną wiedzę o stosowanych w doświadczalnictwie fizjologicznym metodach i technikach badawczych służących do poznawania i rozumienia złożoności procesów fizjologicznych na różnym poziomie integracji, od komórki do organizmu

Korzysta z różnorodnych dostępnych źródeł informacji dotyczących nauk fizjologicznych i w sposób ukierunkowany analizuje wzajemne zależności między poszczególnymi układami w zabezpieczaniu homeostazy organizmu w różnych warunkach środowiska wewnętrznego i zewnętrznego

Obsługuje samodzielnie sprzęt laboratoryjny i aparaturę służącą do wykonywania pomiarów różnych parametrów fizjologicznych oraz preparatyki fizjologicznej, samodzielnie i w grupie roboczej

Orientuje się we współczesnych kierunkach badań w zakresie fizjologii, szczególnie dotyczącej powiązań fizjologii z innymi obszarami wiedzy umożliwiającej rozumienie procesów decydujących o homeostazie organizmu

Poddaje krytycznej ocenie nieweryfikowalne informacje odnośnie możliwości funkcjonalnych organizmu, szczególnie w materiałach internetowych i tygodnikach i próbuje je korygować w trakcie własnej nauki

Metody i kryteria oceniania:

Kolokwia zaliczeniowe (w formie pisemnej), obejmują materiał przerabiany na wykładach i ćwiczeniach, w oparciu o piśmiennictwo obowiązkowe. Zakresy materiału objętego kolokwiami podano w planie ćwiczeń (max 30 pkt każde)

Zaliczenie końcowe obejmuje materiał objęty wykładami, ćwiczeniami i zalecanymi podręcznikami i polega na odpowiedzi na 80 pytań testowych (test wyboru)

Ocena końcowa to średnia ważona z zaliczenia końcowego wykładów (waga 0,4) i zaliczenia ćwiczeń (waga 0,6).

Przedmiot nie jest oferowany w żadnym z aktualnych cykli dydaktycznych.
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Ślaski w Katowicach.